Kliniğimizde en sık duyduğumuz sorulardan biri şu: "20 yaş dişimi çektirmem gerekiyor mu?" Cevap herkes için aynı değil. Bazı 20 yaş dişleri ömür boyu sorun çıkarmadan ağızda kalabilirken, bazıları zamanında müdahale edilmediğinde komşu dişlere ve çevre dokulara zarar verebilir.
20 Yaş Dişi Nedir?
20 yaş dişleri, tıbbi adıyla üçüncü büyük azı dişleri (üçüncü molar), ağzın en arkasında yer alan ve genellikle 17–25 yaşları arasında sürmeye başlayan dişlerdir. Çoğu kişide dört adet bulunur; ancak bazı kişilerde hiç oluşmaz ya da yalnızca bir kısmı gelişir.
Günümüzde çenelerimiz atalarımızınkine göre daha küçük olduğundan, 20 yaş dişleri çoğu zaman sürmek için yeterli yer bulamaz. Tamamen ya da kısmen kemik ve diş eti içinde kalan bu dişlere gömülü veya yarı gömülü 20 yaş dişi denir.
Her 20 Yaş Dişinin Çekilmesi Gerekir mi?
Hayır. Tamamen sürmüş, karşı dişle doğru şekilde kapanan, temizlenebilen ve sağlıklı diş eti ile çevrili bir 20 yaş dişi çekilmek zorunda değildir. Belirti vermeyen ve risk oluşturmayan dişler, düzenli muayene ve diş hekiminizin önereceği aralıklarla röntgen ile takip edilebilir. Yarı gömülü dişler ise belirti vermese bile daha yakından izlenmelidir.
20 Yaş Dişi Hangi Durumlarda Çekilmelidir?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa diş hekiminiz çekim önerebilir:
- Tekrarlayan diş eti iltihabı (perikoronit): Yarı gömülü dişin üzerindeki diş eti kapağının altında biriken yemek artıkları ve bakteriler ağrı, şişlik, ağız açmada kısıtlılık ve ağız kokusuna yol açabilir.
- Tedavi edilemeyen çürük: En arkada yer aldığı için temizlenmesi zor olan 20 yaş dişlerinde çürük sık görülür ve çoğu zaman dolgu ya da kanal tedavisi uygun bir seçenek olmaz.
- Komşu dişe zarar: Yatay veya eğik konumdaki 20 yaş dişi, önündeki komşu dişte kök erimesine, çürüğe ya da çevresinde kemik kaybına neden olabilir.
- Kist ve benzeri oluşumlar: Gömülü dişlerin çevresinde nadiren de olsa çene kemiğine zarar verebilecek kistler gelişebilir.
- Ortodontik veya protez planlaması: Tel tedavisi ya da protez yapılacak hastalarda, tedavi planına göre çekim gerekebilir.
Yaygın inanışın aksine, 20 yaş dişlerinin ön dişlerde çapraşıklığa yol açtığı bilimsel olarak kanıtlanmış değildir; bu tek başına çekim nedeni sayılmaz. Çapraşıklığın gerçek nedenlerini çapraşık dişler yazımızda bulabilirsiniz.
Ne Zaman Diş Hekimine Başvurmalısınız?
Ağzın en arkasında ağrı, diş eti şişliği, ağız açmada zorluk veya kötü tat gibi şikâyetleriniz varsa muayene olmanızı öneririz. Yüzde belirgin şişlik, ateş ya da yutkunmada zorluk varsa vakit kaybetmeden diş hekiminize başvurun; şişlik boyna yayılıyorsa veya nefes almakta zorlanıyorsanız en yakın acil servise gidin.
Çekim İçin En Uygun Dönem Hangisi?
Çekim gerekiyorsa, bunun genç yaşta, genellikle geç ergenlik ve 20'li yaşların başında yapılması avantajlıdır. Bu dönemde dişin kökleri henüz tam gelişmemiş olabilir, kemik daha esnektir ve iyileşme daha hızlı olur.
Yaş ilerledikçe kökler tamamen oluşur, kemik sertleşir ve işlem daha karmaşık hâle gelebilir. Bu nedenle sorun yaratacağı öngörülen bir 20 yaş dişinin "ağrı başlayana kadar" beklenmesi yerine, uygun zamanda planlı olarak çekilmesi çoğu zaman daha konforlu bir süreç sağlar. Karar, muayene ve panoramik röntgenle, gerektiğinde de üç boyutlu tomografiyle dişin konumu ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirilerek verilir.
Sonuç
20 yaş dişlerinin çekilip çekilmeyeceği kişiye özel bir karardır. Sorunsuz ve sağlıklı bir 20 yaş dişi takip edilebilirken, iltihap, çürük, komşu dişe zarar veya kist gibi durumlarda çekim genellikle önerilen tedavidir. Çekim gerekiyorsa, genç yaşta ve planlı şekilde yapılması süreci kolaylaştırır.
20 yaş dişlerinizle ilgili bir şikâyetiniz ya da sorunuz varsa iletişim sayfamızdan muayene için randevu talebinde bulunabilirsiniz. Telefon: 0216 766 73 86 | WhatsApp: +90 505 766 73 86. Yazının yazarı Dr. Dt. Ayşe Saatman Yıldız hakkında daha fazla bilgiye özgeçmiş sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Kişisel sağlık durumunuz için lütfen uzman bir diş hekimiyle görüşünüz.