"Diş etim kanıyor ama ağrım yok, önemli değildir herhalde." Muayenede sık duyduğumuz bu cümle, çoğu zaman diş eti kemik erimesinin ilk işaretini gözden kaçırdığımızı gösterir. Dişleri yerinde tutan çene kemiği, diş eti hastalığı ilerledikçe sessizce kaybolur ve kişi çoğu zaman bunu ancak dişleri sallanmaya başladığında fark eder. Oysa erken teşhis edildiğinde kemik kaybı durdurulabilir ve dişler uzun yıllar korunabilir.
Diş Eti Kemik Erimesi Nedir?
Dişlerimiz, köklerini çevreleyen alveol kemiği sayesinde çenede sabit durur. Diş eti ise bu kemiğin üzerini örten ve onu dış etkenlerden koruyan dokudur. Diş eti kemik erimesi (alveol kemik kaybı), dişi destekleyen bu kemiğin zamanla azalmasıdır.
En sık nedeni, diş eti iltihabının ilerlemiş hâli olan periodontitistir. Diş yüzeyinde biriken bakteri plağı önce diş etinde iltihaba (gingivit) yol açar. Tedavi edilmezse iltihap derine ilerler, diş ile diş eti arasında periodontal cep denilen boşluklar oluşur ve vücudun bu enfeksiyona verdiği yanıt, dişi taşıyan kemiğin yıkılmasına neden olur. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre ağır periodontal hastalık dünyada yetişkinlerin yaklaşık beşte birini etkiler.
Kemik Erimesinin Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Bakteri plağı ve diş taşı: Düzenli temizlenmeyen plak sertleşerek diş taşına dönüşür ve iltihabı sürekli besler.
- Sigara: Diş eti hastalığı riskini belirgin şekilde artırır, iyileşmeyi yavaşlatır ve kanamayı maskeleyerek hastalığın fark edilmesini geciktirir.
- Diyabet: Kontrolsüz şeker hastalığı diş eti hastalığını hızlandırır; diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir.
- Genetik yatkınlık: Ailesinde erken yaşta diş kaybı olanlarda risk daha yüksektir.
- Diş sıkma ve gıcırdatma: Tek başına kemik erimesine yol açmasa da, iltihaplı dişlerde kemik kaybını hızlandırabilir.
- Uyumsuz dolgu, kaplama ve protezler: Temizlenmesi zor alanlar oluşturarak plak birikimini artırır.
- Diş kaybı: Çekilen dişin yerindeki kemik, çiğneme kuvveti almadığı için zamanla incelir. Bu, ileride implant planlamasını etkileyebilir.
Kemik Erimesinin Belirtileri
Diş eti kemik erimesi genellikle ağrı yapmaz; bu yüzden "sessiz hastalık" olarak da anılır. Şu belirtilerden biri varsa muayene olmanızı öneririz:
- Fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş etlerinde kanama
- Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
- Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ya da çekilme
- Dişlerin uzamış görünmesi, aralarda yeni boşluklar oluşması
- Dişlerde sallanma veya yer değiştirme
- Isırırken dişlerin eskisi gibi oturmaması
- Diş eti kenarından iltihap (cerahat) gelmesi
Diş eti çekilmesi ile kemik erimesi sıklıkla birlikte görülür. Çekilmenin nedenleri ve tedavisi için diş eti çekilmesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Kemik Erimesi Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis için muayenede ince, ölçekli bir alet (periodontal sond) ile her dişin çevresindeki cep derinliği ölçülür. Sağlıklı bir diş etinde bu derinlik birkaç milimetreyi geçmez. Ardından röntgen ile kemik seviyesi değerlendirilir; gerekirse üç boyutlu tomografi kemik kaybının şeklini ve miktarını daha ayrıntılı gösterir. Bu bilgiler, hangi tedavinin uygun olduğunu belirlememizi sağlar.
Diş Eti Kemik Erimesi Tedavisi
Tedavinin ilk amacı, kemik kaybına yol açan enfeksiyonu durdurmaktır. Sonrasında, uygun vakalarda kaybedilen kemiğin bir kısmı yeniden kazanılabilir. Tedavi genellikle aşamalı ilerler:
1. Diş Taşı Temizliği ve Kök Yüzeyi Düzleştirme
Lokal anestezi altında diş eti cebinin içindeki diş taşı ve bakteri plağı temizlenir, kök yüzeyleri pürüzsüz hâle getirilir. Hafif ve orta düzeydeki pek çok vakada bu diş eti iltihabı tedavisi iltihabı kontrol altına almak için yeterlidir. Birkaç hafta sonra cep derinlikleri yeniden ölçülerek iyileşme değerlendirilir.
2. Cerrahi Tedavi (Flep Operasyonu)
Temizlikten sonra derin cepler devam ediyorsa, diş eti küçük bir işlemle aralanır ve kök yüzeyleri doğrudan görülerek temizlenir. Böylece aletlerin ulaşamadığı bölgelerdeki enfeksiyon da giderilir.
3. Kemik Greftleme ve Rejeneratif Tedavi
Kemik kaybının şekli uygunsa, kaybedilen kemiğin yeniden oluşması için kemik grefti, bariyer membranlar ve doku yenilenmesini destekleyen biyomateryaller kullanılır. Bu kemik erimesi tedavisi özellikle dişin bir tarafında oluşan dik (açılı) kemik kayıplarında başarılı sonuç verir. Yeni kemiğin olgunlaşması birkaç ay sürer.
4. Düzenli Periodontal Bakım
Periodontitis tedavi edilerek kontrol altına alınabilen, ancak takip gerektiren bir hastalıktır. Tedaviden sonra genellikle 3–6 ayda bir kontrol ve diş taşı temizliği yapılır. Bu düzenli bakım, kemik kaybının tekrar başlamasını önlemenin en etkili yoludur.
Kemik Erimesi Varsa İmplant Yapılabilir mi?
Evet, çoğu durumda yapılabilir. Diş kaybedilen bölgede yeterli kemik yoksa, implanttan önce ya da implantla aynı seansta kemik greftleme uygulanır; üst arka bölgede ise gerektiğinde sinüs tabanı yükseltilir. Ancak implanttan önce diş eti hastalığının mutlaka tedavi edilmesi gerekir; aksi hâlde benzer bir kemik kaybı implant çevresinde de gelişebilir. Ayrıntılar için implant tedavisi rehberimizi okuyabilirsiniz.
Kemik Erimesini Önlemek İçin Neler Yapabilirsiniz?
- Günde iki kez, yumuşak kıllı fırça ile diş eti kenarını da kapsayacak şekilde fırçalayın.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya arayüz fırçası ile temizleyin.
- Yılda en az iki kez diş hekimi kontrolüne ve diş taşı temizliğine gidin.
- Sigarayı bırakın; bu, diş eti sağlığı için yapabileceğiniz en önemli değişikliklerden biridir.
- Diyabetiniz varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun ve diş hekiminize bundan söz edin.
- Diş eti kanamasını "normal" kabul etmeyin; kanama, iltihabın en erken işaretidir.
Sık Sorulan Sorular
Eriyen kemik geri gelir mi?
Kaybedilen kemik kendiliğinden yerine gelmez. Ancak kemik kaybının şekline göre, kemik greftleme ve rejeneratif tedavilerle kaybedilen kemiğin bir kısmı yeniden kazanılabilir. Tedavinin öncelikli amacı ise kemik kaybının ilerlemesini durdurmaktır.
Kemik erimesi olan dişler kurtarılabilir mi?
Erken ve orta evrede yakalanan dişlerin büyük kısmı uygun tedavi ve düzenli bakımla uzun yıllar korunabilir. Kemik desteğinin çok azaldığı ileri vakalarda ise bazı dişlerin çekilmesi gerekebilir. Bu nedenle erken teşhis çok önemlidir.
Diş eti kemik erimesi tedavisi ağrılı mıdır?
Temizlik ve cerrahi işlemler lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün süren hafif hassasiyet veya şişlik olabilir ve genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınır.
Kemik erimesi yaşla birlikte normal midir?
Hayır. Yaşla birlikte diş eti hastalığına maruz kalma süresi arttığı için kemik kaybı yaşlılarda daha sık görülür; ancak yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir. İyi ağız bakımı ve düzenli kontrollerle ileri yaşta da sağlıklı bir diş eti ve kemik seviyesi korunabilir.
Kemik erimesi bulaşıcı mıdır?
Diş eti hastalığına yol açan bakteriler tükürük yoluyla aktarılabilir; ancak hastalığın gelişmesi büyük ölçüde kişinin ağız bakımına, bağışıklık yanıtına ve sigara, diyabet gibi risk faktörlerine bağlıdır. Ailede diş eti hastalığı varsa diğer bireylerin de kontrol edilmesi faydalıdır.
DUODENT'te Randevu Alın
Diş etlerinizde kanama, çekilme veya dişlerinizde sallanma fark ettiyseniz, diş eti kemik erimesini erken evrede yakalamak için muayene olmanızı öneririz. Ataşehir'deki kliniğimizde periodontal muayene için iletişim sayfamızdan randevu talebinde bulunabilirsiniz. Telefon: 0216 766 73 86 | WhatsApp: +90 505 766 73 86. Yazının yazarı periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Ayşe Saatman Yıldız hakkında daha fazla bilgiye özgeçmiş sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Kişisel sağlık durumunuz için lütfen uzman bir diş hekimiyle görüşünüz.