Dişlerinizi fırçaladıktan sonra lavaboya tükürdüğünüzde pembe bir renk görüyor ya da elmayı ısırdığınızda üzerinde kan izi fark ediyorsanız yalnız değilsiniz. Diş eti kanaması, kliniğimizde en sık duyduğumuz şikâyetlerden biridir ve çoğu zaman "biraz sert fırçaladım" diye geçiştirilir. Oysa sağlıklı diş eti, normal fırçalama ile kanamaz. Kanama, diş etinin size bir şeylerin yolunda gitmediğini söyleme biçimidir. İyi haber şu: Erken evrede yakalanan diş eti kanaması çoğu zaman tamamen geri döndürülebilir. Bu yazıda diş eti kanamasının nedenlerini, evde neler yapabileceğinizi ve hangi durumlarda beklemeden diş hekimine gitmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Diş Eti Kanaması Neden Olur?
Diş eti kanamasının büyük çoğunluğu ağızdaki bakteri plağıyla ilgilidir. Bununla birlikte fırçalama alışkanlıkları, hormonlar, bazı ilaçlar ve daha nadir olarak genel sağlık sorunları da kanamaya yol açabilir. En sık nedenleri şöyle sıralayabiliriz.
1. Bakteri Plağı ve Diş Eti İltihabı (Gingivit)
Diş yüzeyinde ve diş eti kenarında her gün yapışkan bir bakteri tabakası (plak) birikir. Düzenli temizlenmeyen plak, birkaç gün içinde diş etinde iltihaba yol açar. İltihaplı diş eti kızarır, hafifçe şişer ve en küçük temasla kanar. Buna gingivit denir. Gingivit, diş eti hastalığının en erken ve geri dönüşümlü evresidir: Plak düzenli olarak temizlendiğinde diş eti genellikle birkaç hafta içinde sağlığına kavuşur. Plak zamanla sertleşerek diş taşına dönüşürse fırça ile çıkarılamaz ve profesyonel temizlik gerekir.
2. Periodontitis
Gingivit tedavi edilmezse iltihap diş etinin derinine, dişi taşıyan bağ dokusuna ve kemiğe ilerleyebilir. Bu ileri evreye periodontitis denir. Periodontitiste kanamaya çoğu zaman ağız kokusu, diş eti çekilmesi, diş aralarında açılma ve dişlerde sallanma eşlik eder. Bu evrede kaybedilen kemik kendiliğinden yerine gelmez; bu nedenle kanamanın erken dönemde ciddiye alınması önemlidir. Kemik kaybının nasıl geliştiğini ve tedavisini diş çevresi kemik erimesi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
3. Yanlış Fırçalama ve Diş İpi Tekniği
Dişleri yatay ve sert hareketlerle "ovalamak", diş eti kenarını tahriş eder. Diş ipini diş arasına hızla bastırmak da diş etini keserek kanatabilir. Diş ipini yeni kullanmaya başlayan pek çok kişide ilk günlerde hafif kanama olur; bu genellikle diş aralarında zaten var olan iltihabın işaretidir ve düzenli kullanımla bir iki hafta içinde azalır. Kanama nedeniyle diş ipini bırakmak ise iltihabın devam etmesine yol açar.
4. Sert Fırça ve Fazla Bastırmak
Sert kıllı fırçalar ve fırçalarken fazla bastırmak plağı daha iyi temizlemez; aksine diş eti dokusunu aşındırır ve uzun vadede diş eti çekilmesine katkıda bulunabilir. Orta sert bir fırça ile çok bastırmadan, küçük dairesel hareketlerle fırçalamak hem daha etkili hem daha güvenlidir.
5. Gebelik ve Hormonal Değişimler
Gebelik, ergenlik ve adet dönemlerindeki hormon değişiklikleri diş etinin plağa verdiği tepkiyi artırır. Bu nedenle gebelikte diş etlerinin daha kolay kanaması sık görülen bir durumdur ve "gebelik gingiviti" olarak adlandırılır. Gebelik diş tedavisine engel değildir; diş taşı temizliği ve diş eti bakımı gebelikte de güvenle yapılabilir, en uygun dönem genellikle ikinci üç aydır. Gebeyseniz diş hekiminize mutlaka bildirin.
6. Bazı İlaçlar
Kan sulandırıcılar (antikoagülanlar) ve aspirin gibi pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlar, diş etinin daha kolay ve daha uzun süre kanamasına neden olabilir. Bazı tansiyon, epilepsi ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ise diş etinde büyümeye yol açarak temizliği zorlaştırabilir. Bu ilaçları kesinlikle kendi başınıza bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin. Kanama fark ederseniz diş hekiminize hangi ilaçları kullandığınızı söyleyin; ilaçla ilgili her karar, ilacı yazan hekiminizle birlikte verilmelidir.
7. Sigara: Kanamayı Gizleyen Risk
Sigara içenlerde diş eti daha az kanayabilir; ancak bu, diş etlerinin sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Sigara diş etindeki kan dolaşımını azaltarak kanamayı maskeler ve hastalığın fark edilmesini geciktirir. Aynı zamanda diş eti hastalığı riskini belirgin şekilde artırır ve tedaviye yanıtı zayıflatır. Sigarayı bırakan kişilerde diş etlerinin bir süre daha fazla kanaması da mümkündür; bu, dolaşımın düzelmesiyle gizli iltihabın görünür hâle gelmesidir ve muayene için iyi bir fırsattır.
8. Vitamin Eksiklikleri
Belirgin C vitamini eksikliği diş eti kanamasına yol açabilir; ancak dengeli beslenen kişilerde bu nadirdir. Kanamanın arkasında çoğu zaman vitamin eksikliği değil, plak vardır. Bu yüzden takviye almadan önce diş eti muayenesi yaptırmak daha doğru bir yaklaşımdır.
9. Nadiren Genel Sağlık Sorunları
Çok daha az sıklıkla, kanın pıhtılaşmasını etkileyen hastalıklar ve bazı kan hastalıkları diş eti kanamasıyla kendini gösterebilir. Bu durumlarda kanama genellikle ağız bakımıyla orantısızdır ve vücudun başka yerlerinde morarma, burun kanaması gibi belirtiler de görülebilir. Böyle bir tablo, diş hekiminin yanı sıra bir doktor tarafından da değerlendirilmelidir.
Evde Neler Yapabilirsiniz?
Hafif ve yeni başlayan bir diş eti kanamasında aşağıdaki adımlar çoğu zaman belirgin bir iyileşme sağlar:
- Günde iki kez, en az iki dakika, orta sert bir fırça ile çok bastırmadan fırçalayın.
- Fırçayı diş eti kenarına yaklaşık 45 derece açıyla tutun ve küçük, nazik dairesel hareketler yapın.
- Kanayan bölgeyi fırçalamaktan kaçınmayın; iltihabı besleyen plak tam da orada birikir.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya diş aralarınıza uygun boyda arayüz fırçası ile temizleyin.
- Florürlü diş macunu kullanın; şekerli ve yapışkan atıştırmalıkları azaltın.
- Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
- Gargaralar ve bitkisel ürünler fırçalama ile diş ipinin yerini tutmaz; kullanacaksanız diş hekiminize danışın.
Bu adımları düzenli uygulamanıza rağmen kanama bir iki hafta içinde belirgin şekilde azalmıyorsa, sorun büyük olasılıkla evde çıkaramayacağınız diş taşı veya daha derin bir iltihaptır.
Diş Eti Kanamasında Ne Zaman Hekime Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa diş eti kanaması için muayene olmanızı öneririz:
- İyi ağız bakımına rağmen 1–2 haftadan uzun süren kanama
- Diş etlerinde şişlik, belirgin kızarıklık veya dokununca ağrı
- Geçmeyen ağız kokusu ya da ağızda kötü tat
- Diş etlerinin çekilmesi, dişlerin uzamış görünmesi
- Dişlerde sallanma, yer değiştirme veya ısırırken farklılık
- Diş eti kenarından iltihap (cerahat) gelmesi
- Fırçalama veya yemek yeme olmadan, kendiliğinden başlayan kanama (örneğin sabah yastıkta kan izi)
- Gebelikte veya genel bir sağlık sorununuz varken başlayan kanama
Ayrıca bir doktora da başvurun: Diş eti kanamasıyla birlikte vücudunuzda nedeni bilinmeyen morarmalar, sık burun kanaması, uzun süren kanamalar, belirgin halsizlik veya ateş varsa, diş hekimine ek olarak bir doktor tarafından da değerlendirilmeniz gerekir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ve kanama her zamankinden belirgin şekilde fazlaysa, ilacınızı yazan hekiminizi bilgilendirin.
Muayenede Neler Yapılır?
Muayenede diş etleriniz incelenir ve ince, ölçekli bir aletle her dişin çevresindeki diş eti cebinin derinliği ile kanama olup olmadığı kontrol edilir. Gerekirse röntgen ile kemik seviyesine bakılır. Böylece kanamanın basit bir gingivit mi, yoksa ilerlemiş bir periodontitis mi olduğu ayırt edilir.
Gingivitte çoğu zaman profesyonel bir diş taşı temizliği ve doğru fırçalama eğitimi yeterlidir. Daha derin ceplerde ise diş eti iltihabı tedavisi kapsamında lokal anestezi altında kök yüzeyleri temizlenir. Diş eti çekilmesi de varsa nedenleri ve seçenekler için diş eti çekilmesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Diş eti kanaması kendiliğinden geçer mi?
Plağa bağlı hafif kanama, düzenli ve doğru fırçalama ile diş ipi kullanımıyla genellikle bir iki hafta içinde azalır. Diş taşı varsa veya iltihap derine ilerlemişse kanama evde yapılan bakımla geçmez; profesyonel temizlik ve tedavi gerekir.
Diş etim kanıyorsa fırçalamayı bırakmalı mıyım?
Hayır. Kanayan bölge, plağın biriktiği ve iltihabın olduğu bölgedir. Fırçalamayı bırakmak iltihabı artırır. Orta sert bir fırça ile çok bastırmadan fırçalamaya ve diş aralarını temizlemeye devam edin.
Gebelikte diş eti kanaması normal mi?
Gebelikte hormon değişiklikleri nedeniyle diş etlerinin daha kolay kanaması sık görülür. Yine de bu durum ihmal edilmemelidir. Diş taşı temizliği gebelikte güvenle yapılabilir; diş hekiminize gebe olduğunuzu söyleyerek kontrol olmanızı öneririz.
Kan sulandırıcı kullanıyorum, diş etlerim kanıyor. Ne yapmalıyım?
İlacınızı kendi başınıza bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin. Bu ilaçlar kanamayı artırabilir, ancak kanamanın altında çoğu zaman yine diş eti iltihabı vardır. Diş hekiminize hangi ilaçları kullandığınızı söyleyin; gerekirse ilacınızı yazan hekiminizle birlikte değerlendirme yapılır.
DUODENT'te Randevu Alın
Diş eti kanaması bir iki haftadır devam ediyorsa ya da şişlik, ağız kokusu veya dişlerde sallanma gibi belirtiler eşlik ediyorsa, periodontal muayene için Ataşehir'deki kliniğimize başvurabilirsiniz. Randevu talebi için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Telefon: 0216 766 73 86 | WhatsApp: +90 505 766 73 86. Yazının yazarı periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Ayşe Saatman Yıldız hakkında daha fazla bilgiye özgeçmiş sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Kişisel sağlık durumunuz için lütfen uzman bir diş hekimiyle görüşünüz.